Cəmiyyət - Sumqayit.TV

Sumqayıt-Bakı marşrutlarında yeni sistem tətbiq olunur – 500 və 503 də qoşuldu

Admin — Wed, 02 Sep 2026 18:38:54 +0400

Sumqayıt şəhərini Bakı ilə əlaqələndirən 500 və 503 nömrəli avtobus marşrutları “brutto müqavilə” sisteminə qoşulub.

Sumqayit.tv xəbər verir ki, bu barədə Azərbaycan Yerüstü Nəqliyyat Agentliyi (AYNA) məlumat yayıb.

Bildirilib ki, Nazirlər Kabinetinin 31 iyul 2026-cı il tarixli qərarı ilə təsdiqlənən yeni qaydaların tətbiqinə başlanılıb. İlk mərhələdə 130, 205, 211, 500 və 503 nömrəli marşrutlar “brutto müqavilə” modelinə daxil edilib.

Yeni sistemə əsasən, daşıyıcılara sərnişin sayına görə deyil, qət edilən məsafə və göstərilən xidmətin keyfiyyətinə əsasən ödəniş ediləcək.

Marşrutlarda avtobusların sayı, hərəkət intervalı və qət ediləcək məsafə əvvəlcədən müəyyənləşdiriləcək. Bu isə sərnişin sayının az olduğu saatlarda, o cümlədən axşam vaxtlarında avtobusların qrafik üzrə fəaliyyət göstərməsinə imkan verəcək.

Yeni modelin tətbiqi ilə şəhərətrafı və azrentabelli marşrutlarda da xidmət səviyyəsinin yüksəldilməsi, daşıyıcıların yalnız gəlirli marşrutlara üstünlük verməsinin qarşısının alınması nəzərdə tutulur.

AYNA-nın məlumatına görə, digər marşrutların da mərhələli şəkildə “brutto müqavilə” sisteminə qoşulması planlaşdırılır.

Yeni sistem həmçinin daşıyıcıların fəaliyyətinə nəzarətin gücləndirilməsinə, avtobus parkının yenilənməsinə və xidmət keyfiyyətinin artırılmasına şərait yaradacaq.

Həkimlərin əməkhaqqı artırılır – yeni məbləğlər AÇIQLANDI

Admin — Wed, 02 Sep 2026 12:17:53 +0400

Azərbaycanda həkimlərin əməkhaqlarında əhəmiyyətli artımlar nəzərdə tutulub.

Sumqayit.tv xəbər verir ki, bunu TƏBİB-in icraçı direktoru Anar Bayramov sentyabrın 2-də keçirilən mətbuat konfransında açıqlayıb.

İlkin səhiyyə xidmətində çalışan ailə və sahə həkimlərinin aylıq əməkhaqqı 1 150 manatdan 2 000 manata yüksəldiləcək. Bu, 74 faiz artım deməkdir.

Təcili tibbi yardım xidmətində çalışan həkimlərin də maaşları artırılacaq:

Respublika Təcili Təxirəsalınmaz Tibbi Yardım Mərkəzinin həkimi – 1 550 → 2 200 manat
Tibb mərkəzlərinin təcili yardım şöbələrinin həkimləri – 1 550 → 2 500 manat
3A və 3B kateqoriyalı tibb müəssisələrinin təcili yardım şöbələrinin həkimləri – 2 100 → 3 000 manat

Regionlarda kadr çatışmazlığının aradan qaldırılması məqsədilə bəzi ixtisaslar üzrə əlavə artımlar da tətbiq olunacaq.

Belə ki, Bakı, Abşeron, Sumqayıt və Gəncə istisna olmaqla digər şəhər və rayonlarda:

Uşaq anestezioloq-reanimatoloqlar – 1 450 → 3 000 manat
Neonatoloqlar – 1 450 → 2 400 manat
Hemodializ həkimləri – 1 450 → 2 250 manat
Mama-ginekoloq, neyrocərrah, uşaq cərrahı, ürək-damar cərrahı, üz-çənə cərrahı və travmatoloqlar – 1 450 → 2 150 manat

TƏBİB bildirir ki, əməkhaqqı artımları vəzifə, ixtisas, iş yükü, fəaliyyət göstəriciləri və regionlarda kadr təminatı nəzərə alınmaqla diferensiallaşdırılacaq.

Mənbə: AzərTAC

Regionlarda çalışan həkimlərin bonus ödənişləri artırılacaq

Admin — Wed, 02 Sep 2026 12:15:54 +0400

Həkim çatışmazlığı olan regionlarda çalışan tibb işçiləri üçün əlavə maliyyə mexanizmləri tətbiq olunacaq.

Sumqayit.tv xəbər verir ki, bunu TƏBİB-in icraçı direktoru Anar Bayramov mətbuat konfransında deyib.

Onun sözlərinə görə, Bakı, Abşeron, Sumqayıt və Gəncə istisna olmaqla, həkim çatışmazlığı olan regionlarda bir sıra tibbi xidmətlər üzrə fəaliyyət nəticələrinə əsasən hesablanan dəyişən bonus ödənişlərinə 1,3 əmsalı tətbiq ediləcək.

Bildirilib ki, ambulator xidmət göstərən həkimlər üçün də yeni ödəniş mexanizmi tətbiq olunacaq. Həvəsləndirici ödənişlər tibbi xidmətin keyfiyyəti və pasiyent məmnunluğu ilə əlaqələndiriləcək.

Anar Bayramov həmçinin baş tibb bacıları üçün diferensial əməkhaqqı artımlarının nəzərdə tutulduğunu açıqlayıb. Məsələn, 3B kateqoriyalı tibb müəssisəsində çalışan baş tibb bacısının aylıq əməkhaqqının 1 454 manatdan 2 125 manata yüksələcəyi bildirilib.

Mənbə: APA

Sumqayıt filialının sabiq direktoru ile bağlı məhkəmə işinde YENİ DETALLAR

Admin — Tue, 01 Sep 2026 10:41:17 +0400

Ali Məhkəmədə Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının Azad Həmkarlar İttifaqının sədr müavini professor Raya Nəcəfovanın barəsindəki qərardan verilən kassasiya şikayətinin bəzi detalları məlum olub.

Sumqayit.tv-in məlumata görə, hakim İlkin Abdullayevin sədrliyi ilə keçirilən prosesdə müdafiə tərəfi çıxış edib.

Kassasiya şikayətində qeyd olunub ki, iş üzrə zərərçəkmiş şəxslərin əksəriyyəti Raya Nəcəfovanı əvvəlcədən tanımayıb və onunla birbaşa əlaqə saxlamayıb. Həmin şəxslər pul vəsaitlərini birbaşa Nəcəfovaya deyil, zərərçəkmiş S.S.-ə (adı, soyadı şərtidir) veriblər.

Müdafiə tərəfinin mövqeyinə görə, həmin vəsaitlərin sonradan Raya Nəcəfovaya çatdırılması barədə nəticə əsasən zərərçəkmiş şəxsin ifadələrinə əsaslanıb.

Şikayətdə vurğulanıb ki, S.S.-in ifadələri digər sübutlarla tam uzlaşmır. Həmçinin ayrı-ayrı epizodlarda zərərçəkmiş şəxslərin bildirdikləri məbləğlərlə Raya Nəcəfovaya çatdırıldığı iddia olunan pul vəsaitləri arasında fərqlər mövcuddur.

Müdafiə tərəfi bu ziddiyyətlərin xüsusilə digər zərərçəkmiş şəxslər bağlı epizodlarda özünü göstərdiyini bildirib.

Kassasiya şikayətində həmçinin qeyd olunub ki, Raya Nəcəfova ayrı-ayrı şəxslərdən pul alarkən məqsədi özgənin əmlakını ələ keçirmək olmayıb. Təqsirləndirilən şəxs həmin şəxslərin işə düzəlməsinə kömək etmək niyyəti ilə hərəkət edib, lakin sonradan onların işə düzəldilməsi mümkün olmayıb.

Müdafiəçi vurğulayıb ki, verilmiş vədin sonradan yerinə yetirilməməsi özlüyündə pul vəsaitinin alındığı anda dələduzluq niyyətinin mövcudluğunu təsdiq etmir.

Bu səbəbdən müdafiə tərəfi məhkəmələrin Raya Nəcəfovanın özgənin əmlakını əvvəlcədən cinayət yolu ilə ələ keçirmək niyyətində olması barədə nəticəsinin mötəbər sübutlarla təsdiqlənmədiyini bildirib.

Kassasiya şikayətində təqsirləndirilən şəxsin Cinayət Məcəlləsinin 310-cu maddəsi ilə təqsirli bilinməsi də əsassız hesab edilib.

Müdafiə tərəfi zərərçəkmiş şəxslə bağlı epizod üzrə Raya Nəcəfovanın özünü Ekologiya və Təbii Sərvətlər Nazirliyində müavin işləmiş Firdovsi müəllimin köməkçisi kimi təqdim etməsinin vəzifəli şəxsin səlahiyyətlərinin mənimsənilməsi kimi qiymətləndirilməsinə etiraz edib.

Şikayətdə qeyd olunub ki, Raya Nəcəfova faktiki olaraq hər hansı vəzifəli şəxsin səlahiyyətlərini həyata keçirməyib, hüquqi əhəmiyyətli nəticə doğuran konkret səlahiyyət icra etməyib. Bu baxımdan müdafiə tərəfi CM-nin 310-cu maddəsi ilə irəli sürülmüş ittihamın da mötəbər sübutlarla təsdiq olunmadığını deyib.

Müdafiəçi bir sıra zərərçəkmiş şəxslərə dəymiş ziyanın sonradan ödənildiyini və həmin şəxslərin Raya Nəcəfovaya qarşı hər hansı şikayət və tələblərinin olmadığını da qeyd edib.

Bundan əlavə, bəzi zərərçəkmiş şəxslərin Raya Nəcəfova tərəfindən onların işə düzəldilməsi barədə hər hansı vəd verildiyini təsdiqləmədikləri bildirilib.

Müdafiə tərəfi hesab edib ki, bu hallar da məhkəmələr tərəfindən lazımi qaydada nəzərə alınmayıb.

Raya Nəcəfova müdafiəçisi kassasiya şikayətində göstərilən dəlillərə əsasən Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin qərarının ləğv edilməsini və cinayət işinə apellyasiya instansiyası məhkəməsində yenidən baxılmasının təyin olunmasını xahiş edib.

İttihama görə, R.Nəcəfova dələduzluqda və vəzifəli şəxsin səlahiyyətini mənimsəməkdə ittiham olunur. O, zərərçəkmişləri Mədəniyyət Nazirliyi, Elmlər Akademiyası, Ekologiya və Təbii Sərvətlər Nazirliyi, Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyi, Müdafiə Sənayesi Nazirliyi və digər qurumlara işə düzəltmək adı ilə aldadıb, onların pullarını ələ keçirib.

İş üzrə 11 nəfər - Niftəliyeva Aynur, Allahverdiyeva Natəvan, Fəttahova Arzu, Hacıməmmədov Əmin, İsayeva Ceyran, Yusifov Tural, Musayeva Gülər, Qayıbova Sevinc, Nəcəfova Pərvanə, Qurbanova Lətafət, Səfərov Vəli zərərçəkmiş qismində tanınıb.

Məlumat üçün deyək ki, 1960-cı il təvəllüdlü R.Nəcəfova həm də Neft-Kimya Prosesləri İnstitutunda baş elmi işçi olub.

İttihamda deyilir ki, R.Nəcəfova zərərçəkmişlərdən bəziləri ilə ekologiya və təbii sərvətlər nazirinin sabiq müavini Firdovsi Əliyevin adından danışıb. Söhbət zamanı özünü onun köməkçisi kimi təqdim edib.

Xanım müttəhim özü isə ittihamları qəbul etmir, təqsirsiz olduğunu deyir. O, ifadəsində bildirib ki, zərərçəkmiş Sevinc Qayıbovanın aldadılmasında onun deyil, Xanlar Nəsirovun günahı var. Onun sözlərinə görə, əvvəllər Azərbaycan Beynəlxalq Universitetinin prorektoru olmuş X.Nəsirov tanışları vasitəsilə S.Qayıbovanı nazirliklərdən birinə işə düzəldəcəyini deyib. Ondan alınmış pul da Nəsirova çatıb. X.Nəsirov özü isə R.Nəcəfovanın yalan danışdığını bildirib.

R.Nəcəfova qarşı Cinayət Məcəlləsinin 178.2.2 və 178.2.3 (qulluq mövqeyindən istifadə etməkdə təkrar dələduzluq), 310-cu (vəzifəli şəxsin səlahiyyətlərini mənimsəmə) maddələri ilə ittiham elan edilib, barəsində məhkəmə istintaqı dövrü müddətində həbslə bağlı olmayan qətimkan tədbiri seçilib.

Yasamal Rayon Məhkəməsinin hökmü ilə ona 3 il 6 ay müddətinə azadlığın məhdudlaşdırılması cəzası təyin olunub. Həmin hökmdən təqsirləndirilən şəxsin müdafiəçisi apellyasiya şikayəti verib. Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin qərarı ilə apellyasiya şikayəti təmin edilməyib. Həmin qərardan R.Nəcəfova kassasiya şikayəti ilə Ali Məhkəməyə müraciət edib. İşə kassasiya instansiyası məhkəməsində baxılanadək qadın məhkəməyə yazılı ərizə təqdim edərək kassasiya şikayətini geri götürdüyünü bildirib. Sonradan Ali Məhkəmə kassasiya şikayətini təmin etməyib.

Qeyd: Raya Nəcəfova Azərbaycan Karate Federasiyasının prezidenti, deputat Ülvi Quliyevin qudasıdır. O, əvvəllər Azərbaycan Müəllimlər İnstitutunun Sumqayıt filialının direktoru olub.//Pravda.az

Sumqayıt Apellyasiya Məhkəməsinin avtomobili hərraca çıxarılır

Admin — Tue, 01 Sep 2026 09:00:24 +0400

Dövlət qurumlarının balansında olan 16 nəqliyyat vasitəsi satışa çıxarılır.

Sumqayit.tv xəbər verir ki, İqtisadiyyat Nazirliyi yanında Əmlak Məsələləri Dövlət Xidməti tərəfindən nəqliyyat vasitələrinin satışı üzrə növbəti hərrac keçiriləcək.

Hərraca çıxarılacaq avtomobillər arasında Sumqayıt Apellyasiya Məhkəməsinin balansında olan 2008-ci il istehsalı HYUNDAI H-1 mikroavtobusu da yer alıb.

10 AO 906 dövlət qeydiyyat nişanlı avtomobilin ilkin satış qiyməti 7 500 manat, beh məbləği isə 750 manatdır.

Hərrac 13 oktyabr saat 10:00-da keçiriləcək.

Əlaqəli şəxs: Samir Hüseynov – 050 310 22 42.

Sumqayıtda Sabir Rüstəmxanlı ilə görüş keçiriləcək

Admin — Tue, 01 Sep 2026 05:00:30 +0400

Sumqayıtda Xalq şairi Sabir Rüstəmxanlı ilə oxucuların görüşü təşkil olunacaq.

Sumqayit.tv xəbər verir ki, tədbir Gənclərin İnkişaf və Karyera Mərkəzi, Dünya Gənc Türk Yazarlar Birliyi və Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin Sumqayıt bölməsinin birgə təşkilatçılığı ilə keçiriləcək.

Görüş 1 sentyabr saat 14:00-da Heydər Əliyev Mərkəzində baş tutacaq.

Ədəbiyyatsevərlər Xalq şairi ilə görüşdə iştirak edə bilərlər.

Bakı-Sumqayıt yolunda tıxaclar havanı da çirkləndirir? – Mütəxəssislərdən AÇIQLAMA

Admin — Mon, 31 Aug 2026 16:09:38 +0400

Bakı-Sumqayıt yolu son illər xüsusilə səhər və axşam saatlarında yaranan sıxlıqla gündəmdədir.

Baku TV-nin məlumatına görə, uzunmüddətli tıxaclar yalnız sürücülərin hərəkətinə deyil, ətraf mühitə də təsir göstərir. Mütəxəssislər və bəzi ekoloqlar nəqliyyat sıxlığının avtomobillərdən atmosferə atılan zərərli tullantıların artmasına səbəb ola biləcəyini bildirirlər.

Sürücülər də yolda yaranan sıxlıqdan narazıdırlar. Onların sözlərinə görə, problemin həlli üçün nəqliyyatın hərəkətinin daha səmərəli təşkili vacibdir.

Bakı-Sumqayıt yolunda nəqliyyat sıxlığının azaldılması həm sürücülərin rahatlığı, həm də hava keyfiyyətinin qorunması baxımından əhəmiyyətli hesab olunur.

Sumqayıt Regional Reklam İdarəsi Masazırdaki mebel sexini çaremələdi – 1500 manat

Admin — Mon, 31 Aug 2026 11:35:02 +0400

Abşeron rayonunda fəaliyyət göstərən mebel sexi cərimə olunub.

Sumqayit.tv xəbər verir ki, Masazır qəsəbəsi, Ə.Vahid küçəsi ərazisində yerləşən “Filiz mebel” adlı sahibkarlıq obyektinin fasadında müvafiq icazə olmadan 5,48 kvadrat metr reklam yerləşdirilməsi müəyyən olunub.

Dövlət Reklam Agentliyinin Sumqayıt Regional Reklam İdarəsi tərəfindən sahibkarlıq obyektinin barəsində İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 428.7.3-cü maddəsi ilə protokol tərtib olunub.

Abşeron Rayon Məhkəməsinin qərarı ilə sahibkar 1500 manat məbləğində cərimə olunub.

Qərardan narazı qalan “Filiz mebel” adlı sahibkarlıq obyektinin sahibi tərəfindən apellyasiya şikayəti verilib.

Şikayətçi qərarın ləğv edilməsini və inzibati iş üzrə icraata xitam verilməsini istəyib.

Sumqayıt Apellyasiya Məhkəməsinin qərarı ilə şikayət təmin olunmayıb.//Teleqraf

Novxanıda obyektin üzərində tikinti – Sənədlər yoxdur?

Admin — Sun, 30 Aug 2026 19:20:44 +0400

Novxanı qəsəbəsində ikimərtəbəli obyektin üzərində əlavə tikinti işləri aparıldığı bildirilir.

Sumqayit.tv xəbər verir ki, obyektin üzərində mansard tipli konstruksiya quraşdırılır. İşlərin təhlükəsizlik qaydalarına uyğun aparılmadığı və tikilinin konstruksiyasına əlavə yük yaratdığı iddia olunur.

Obyekt sahibi Elşən Abışov isə tikinti ilə bağlı sənədlərin olmadığını bildirib.

Məsələ ilə bağlı aidiyyəti qurumdan açıqlama almaq mümkün olmayıb.

Video: Xəzər TV

"Qara kabus"un kölgəsində insan taleləri - Elnarə AKİMOVA

Admin — Sat, 29 Aug 2026 16:12:10 +0400

Məşhur rus yazıçısı Mixail Bulqakovun bir narkomanın etiraflarını ehtiva edən "Morfiy" adlı hekayəsi var. Şəxsiyyətin aqoniyasının, tədrici ölümünün, özünüaldatmasının və asılılığının ustaca təsvir edildiyi bu hekayə onu oxuyanlar üçün sanki psixoloji məşq təəssüratı doğurur. Bu cür insanları anlamaq və faciələrini duymaq baxımından belə mətnlərin faydası hər zaman böyük olub. Bəs bu faciələri doğuran səbəblər, ona aparan yollar necə? Vaxtında bu ziyandan çəkindirmək, öldürücü xəstəlikdən uzaqlaşdırmaq üçün hansı addımların atılması lazımdır? Arzu Nağıyevin "Qara kabus"u məhz bu missiyadan hasilə gələn kitabdır.
Arzu Nağıyevin "Qara kabus" əsərində mövzu narkomaniya olsa da, söhbət insan həyatından, itirilən gələcəkdən, dağılan ailələrdən, cinayətin görünməyən mexanizmlərindən və bir insanın ömrünün necə geri dönüşü çətin olan uçuruma sürüklənməsindən gedir. Ona görə əsər valideynlər üçün xəbərdarlıq, müəllimlər üçün maarifləndirici mənbə, gənclər üçün ciddi düşüncə materialı, cəmiyyət üçün isə sosial məsuliyyət çağırışıdır! Kitabın elmi-populyar xüsusiyyəti ilə publisistik tonu bir-birini tamamlayır. Faktlar oxucunu məlumatlandırır, real həyat nümunələri düşündürür, müəllifin münasibəti isə məsələni mənəvi müstəviyə keçirir. Beləliklə, narkomaniya abstrakt bir anlayış olmaqdan çıxıb konkret insan talelərinin fonunda görünür.
"Qara kabus"un ilk diqqətçəkən cəhəti müəllifin mövzuya kənardan baxmamasıdır. Arzu Nağıyev uzun illər hüquq-mühafizə və təhlükəsizlik sahəsində çalışmış, narkotik vasitələrin qanunsuz dövriyyəsi ilə bağlı real hadisələrlə, cinayət mexanizmləri və insan taleləri ilə üz-üzə gəlmiş şəxsdir. Bəlkə buna görə əsərdəki narahatlıq nəzəri mülahizədən doğmur. Müəllifin yazdıqlarının arxasında müşahidə, peşə təcrübəsi və həyatın içindən gələn faktlar dayanır.
Əsərin ön sözündə müəllif narkomaniyanın gəncləşməsindən narahatlığını ifadə edərək kitabı məhz maarifləndirmə məqsədilə yazdığını bildirir. Bu, birmənalı şəkildə belədir. Faktla emosiyanın qovuşduğu "Qara kabus"da müəllif oxucunu narkomaniyanın yalnız nəticələri ilə deyil, onun yaranma səbəbləri və yayılma mexanizmləri ilə tanış etməyə çalışır. Yəni Arzu Nağıyevin hədəfi problemi sadəcə təsvir etməklə yekunlaşmayıb, oxucunu təhlükə barədə əvvəlcədən xəbərdar etmək məqsədi daşıyır.
Amma bu çağırış kitabı sırf publisistik mətn kimi oxumaq sədlərini aşıb daha geniş arealda dəyərləndirmək imkanı qazandırır. Hər şeydən əvvəl ona görə ki, burada peşəkar müşahidə ilə insan talelərinin oxunuşu var. Bu talelərin ömür mətni kimi doğulan "Qara kabus" əslində, yoxluğu simvolizə edir. Kabus insanın iradəsindən kənarda yaranan qorxu hissidir. "Qara" isə burada həmin qorxunun rəngindən daha artıq məna daşıyır: işığın, ümidin, gələcəyin qarşısını alan bir qaranlıq! Narkomaniya insan həyatına bir anda gəlib hər şeyi məhv etmir. Çox vaxt onun başlanğıcı görünməz olur. Marağa çevrilən ilk təmas sonradan vərdişə, vərdiş asılılığa, asılılıq isə insanın öz həyatını idarə etmək imkanını itirməsinə gətirib çıxarır. Bəli, narkotik insanın yalnız sağlamlığını hədəfə almır. O, insanın xarakterinə, iradəsinə, münasibətlərinə, sosial həyatına və gələcəyinə müdaxilə edir. Bir müddət sonra insanın prioritetləri dəyişir. Ailə, təhsil, peşə, dostluq, mənəvi dəyərlər arxa plana keçir. Həyatın mərkəzində yalnız asılılığın diktə etdiyi ehtiyac dayanır. Beləcə, insan öz həyatının sahibi olmaqdan çıxıb asılılığın girovuna çevrilir.
"Qarz kabus"un əsas mesajlarından biri məhz bu dönüş nöqtəsini vaxtında görməkdir. Çünki narkomaniya ilə mübarizədə ən çətin məsələ bəzən artıq nəticə ilə deyil, başlanğıcla üzləşməkdir. İnsan hansı məqamda yanlış seçim edir? Hansı boşluq onu bu yola aparır? Ailə həmin təhlükəni nə vaxt hiss etməlidir? Məktəb və cəmiyyət hansı mərhələdə müdaxilə etməlidir? Gəncə öz gələcəyinin dəyərini necə anlatmaq olar? Kitabın aktuallığı bu sualların cavabını axtarmasında özünü göstərir.
Kitabın mühüm cəhətlərindən digəri narkotiklərin mənşəyi və hazırlanması ilə bağlı məlumatların təqdim edilməsidir. Müəllif müxtəlif narkotik maddələrin necə meydana çıxması, hansı xammaldan əldə olunması, onların istehsalı və qanunsuz dövriyyəsinin hansı mexanizmlərlə qurulması barədə məlumat verir. Burada məqsəd, əlbəttə, təhlükəli maddələrin hazırlanmasına dair praktiki təlimat vermək deyil, əksinə, narkotik biznesinin necə böyük və sistemli cinayət iqtisadiyyatına çevrildiyini göstərmək, oxucunun qarşısındakı təhlükənin miqyasını açmaqdır. Kitabın dəyəri də məhz bu maarifləndirici sərhəddə dayanır: təhlükəni gizlətmir, əksinə, onun mahiyyətini anlamağı təmin edir. Arzu Nağıyevin kitabında narkotiklərin tarixindən və müxtəlif maddələrin xüsusiyyətlərindən danışılması təsadüfi deyil. Problemin kökünü bilmədən onun nəticələri ilə mübarizə aparmaq çətindir. İnsan bilməlidir ki, bu maddələr haradan gəlib, necə yayılıb, hansı məqsədlərlə istifadə olunub, zaman keçdikcə necə təhlükəli asılılıq vasitəsinə çevrilib. Kitabın bu məlumatlandırıcı tərəfi əsəri sadəcə "narkotikdən uzaq durun" çağırışından daha geniş müstəviyə çıxarır. Oxucuya təhlükənin anatomiyasını göstərir.
Əsərdə narkotik vasitələrin insan sağlamlığına vurduğu zərərin geniş şəkildə təqdim edilməsi də xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Çünki narkomaniya barədə danışarkən yalnız "pis vərdiş" ifadəsi bəzən problemin miqyasını kiçildir. Halbuki söhbət insan orqanizminin və psixikasının ciddi şəkildə zədələnməsindən gedir. Asılılıq dərinləşdikcə insanın fiziki və psixoloji vəziyyəti pisləşir, sosial əlaqələri dağılır, müxtəlif xəstəliklər və ağır fəsadlar meydana çıxa bilir. Daha dəhşətlisi isə odur ki, insan bütün bunları bəzən anlayaraq belə asılılığın təsirindən çıxa bilmir.
Arzu Nağıyevin məsələyə peşəkar yanaşması narkomaniyanın digər üzünü - narkobiznesi də görünən edir. Çünki küçədə narkotik satan şəxslə mübarizə bu problemin yalnız son halqasıdır. Onun arxasında maddənin əldə edilməsi, daşınması, paylanması və satışından gəlir götürən daha böyük cinayət şəbəkələri dayana bilər. Burada insan artıq sadəcə istifadəçi deyil, cinayət iqtisadiyyatının hədəfinə çevrilmiş istehlakçı kimi görünür. Narkobaronlar üçün gəncin arzuları, ailənin taleyi, valideynin göz yaşları və övladın gələcəyi heç bir mənəvi dəyər daşımır. Onların ölçü vahidi qazancdır.
"Qara kabus"un ictimai əhəmiyyəti onun bir fərdi problemdən böyük mənzərə yaratmasındadır. Narkomaniya bir insanın şəxsi seçimi kimi təqdim ediləndə onun arxasındakı sosial və kriminal mexanizmlər görünməz qalır. Halbuki narkotiklərin qanunsuz dövriyyəsi təşkilatlanmış cinayətkarlıq, maliyyə maraqları və insan həyatının istismarı ilə sıx bağlı olan təhlükəli sahədir. Arzu Nağıyev öz peşə təcrübəsindən çıxış edərək bu zəncirin müxtəlif halqalarını oxucuya göstərməyə çalışır.
Yeri gəlmişkən, Arzu Nağıyevin "Qara kabus" kitabı bu mövzuda əsər yazan yazıçılara, ümumiyyətlə insan hekayələrini mətnləşdirən qələm adamlarına ən yaxşı nəzəri arsenaldır. Ədəbiyyatın gücü nədədir? O, statistik rəqəmlərin ifadə edə bilmədiyi ağrını bədii təcəssüm predmetinə çevirib insana hiss etdirə bilir. "Minlərlə insan narkomaniyadan əziyyət çəkir" cümləsi mühüm statistik məlumatdır. Amma bir ananın övladının həyatını itirmək qorxusunu, bir atanın gecələr qapı səsinə diksinməsini, bir qadının, bir uşağın ailəsində, psixologiyasında baş verən dəyişiklikləri təsəvvür etmək artıq statistikadan insan taleyinə keçməkdir. "Qara kabus"un əsas üstünlüyü problemin arxasındakı insanı unutdurmamasıdır.
"Qara kabus"un başqa bir mühüm məqamı narkomaniyaya yalnız cəza prizmasından yanaşmamasıdır. Hüquqi mübarizə, təbii ki, vacibdir. Narkotiklərin qanunsuz dövriyyəsinə qarşı sərt mübarizə dövlətin təhlükəsizlik və sosial siyasətinin mühüm istiqamətidir. Lakin yalnız cəzalandırmaqla problemin kökünü aradan qaldırmaq mümkün deyil. Profilaktika, maarifləndirmə, erkən müdaxilə, ailənin diqqəti, məktəbin rolu və gənclərin sağlam sosial mühitə yönəldilməsi eyni dərəcədə vacibdir. Azərbaycan Milli Məclisində narkomaniyaya qarşı mübarizənin millətin genofondu məsələsi kimi qiymətləndirilməsi və "Qara kabus"un bu mövzuda fundamental məlumatları əhatə edən kitab kimi xatırladılması da əsərin ictimai-maarifləndirici əhəmiyyətini göstərir.
Əsərin yazıldığı dövrlə bu gün arasında texnoloji baxımdan böyük fərq var. İndi narkotiklərin yayılma üsulları da dəyişib, cinayətkarların istifadə etdiyi kommunikasiya imkanları da başqa müstəviyə adlayıb. Rəqəmsal platformalar, sosial şəbəkələr və müxtəlif gizli əlaqə kanalları yeni risklər yaradır. Buna görə "Qara kabus"un əsas xəbərdarlığı köhnəlmir, əksinə, yeni şəraitdə əlavə məna qazanır. Daha dəqiq desək, təhlükənin forması dəyişir, amma insanı asılılığa sürükləyən mexanizm mahiyyət etibarilə eyni qalır. Arzu Nağıyevin üstünlüyü də məhz bundadır: mövzuya həm mütəxəssis, həm müşahidəçi, həm də yazı adamı kimi yanaşmasında!
"Qara kabus"un qəhrəmanı kimdir? Konkret burada hansısa obraz varmı? Cavab mücərrəddir. Hamı və heç kim! Müəllif kim olmaqla heç kimə çevrilməyin bir addımlığında dayanıb SOS siqnalı çalır. Bəlkə buna görə kitabda ən sevdiyim cümlə bu oldu: "Bu kitabda yazılanlar narkomanlar üçün deyil"! Bəs kimlər üçündür? Hələ ki, hamının içində olan çoxluq üçün! Ona görə əsərin mərkəzində qorunmalı olan insan həyatı dayanır. Gənc insanın seçimi, valideynin narahatlığı, ailənin bütövlüyü, sabahın sağlam gələcəyi, cəmiyyətin mənəvi dayaqları - bütün bunlar kitabın görünən və görünməyən mətnini təşkil edir. İnsan anlayır ki, narkomaniya ilə mübarizə yalnız narkotik vasitənin özünə qarşı mübarizə deyil. Bu, ümidsizliyə qarşı mübarizədir! Boşluğa qarşı mübarizədir! Yanlış çevrəyə, məlumatsızlığa, məsuliyyətsizliyə və həyatın dəyərsizləşdirilməsinə qarşı mübarizədir! Həmçinin bir gəncə "yox" deməyi öyrətmək qədər ona "bəli" deyə biləcəyi alternativlər yaratmaqdır vacib olan: təhsil, idman, yaradıcılıq, peşə, elm, dostluq, ailə, sağlam həyat!
Bəlkə də "Qara kabus"un əsas fəlsəfəsi elə budur: qaranlığı yarmaq o zaman mümkün olur ki, qarşıda işıq, üfüq görünsün! Nobelli türk yazıçısı Orxan Pamukun "Yeni həyat" romanı bu sözlərlə başlayır: "Bir gün bir kitab oxudum və bütün həyatım dəyişdi". "Qara kabus" da yeni ömrün manifestinə çevriləcək, insan həyatını xilas edəcək düşüncənin başlanğıcına stimul verəcək qədər özündə mənəvi potensial sərgiləyir.