Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev sentyabrın 2-də Birləşmiş Millətlər Təşkilatının (BMT) Azərbaycanda yeni təyin olunmuş rezident əlaqələndiricisi Dmitri Şlapaçenkonu qəbul edib.

Sumqayit.tv xəbər verir ki, Dmitri Şlapaçenko etimadnaməsini dövlət başçısına təqdim edib.

Görüşdə Azərbaycan-BMT əlaqələri, ölkədə keçirilən beynəlxalq tədbirlər, Qarabağ və Şərqi Zəngəzurda aparılan bərpa-quruculuq işləri və mina problemi müzakirə olunub.

Prezident İlham Əliyev işğaldan azad edilmiş ərazilərdə genişmiqyaslı bərpa və quruculuq işlərinin həyata keçirildiyini bildirib. O, mina probleminin bu prosesə maneə yaratmasına baxmayaraq, Azərbaycanın minatəmizləmə fəaliyyətini davam etdirdiyini vurğulayıb.

Dmitri Şlapaçenko isə BMT-nin Azərbaycana, o cümlədən mina probleminin həlli istiqamətində dəstək göstərməyə və təcrübəsini bölüşməyə hazır olduğunu bildirib. O, yaxın zamanda Qarabağa səfər edəcəyini də qeyd edib.

Görüş zamanı həmçinin Cənubi Qafqazda transsərhəd çayların ekoloji vəziyyəti, monitorinqlərin aparılması və Xəzər dənizində su səviyyəsinin azalması kimi məsələlər ətrafında fikir mübadiləsi aparılıb.

 
Sentyabrın 1-də Qırğızıstanın paytaxtı Bişkekdə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev ilə Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan arasında görüş keçirilib.

Sumqayit.tv xəbər verir ki, görüş zamanı Azərbaycan-Türkiyə münasibətlərinin qardaşlıq və strateji müttəfiqlik prinsiplərinə əsaslandığı vurğulanıb. Dövlət başçıları bütün istiqamətlər üzrə əlaqələrin daha da inkişaf etdirilməsindən məmnunluqlarını ifadə ediblər.

Ölkələrimizin “Bir millət, iki dövlət” prinsipi əsasında həm xoş, həm də çətin günlərdə daim bir-birinin yanında olduğu xüsusi qeyd olunub.

Görüşdə həmçinin regionda sülh və sabitliyin möhkəmləndirilməsi məsələləri ətrafında fikir mübadiləsi aparılıb.

İlham Əliyev və Rəcəb Tayyib Ərdoğan müttəfiqlik münasibətlərinin gələcək perspektivlərini, regional gündəmi və qarşılıqlı maraq doğuran digər məsələləri müzakirə ediblər.

 
Avqustun 31-də Qırğızıstanın paytaxtı Bişkekdə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev ilə İran Prezidenti Məsud Pezeşkian arasında görüş keçirilib.

Sumqayit.tv xəbər verir ki, görüşdə Azərbaycan-İran münasibətləri və əməkdaşlığın inkişaf perspektivləri müzakirə olunub.

Məsud Pezeşkian əvvəlki görüşlərini və telefon danışıqlarını məmnunluqla xatırladaraq, İranın üzləşdiyi çətin vəziyyətdə Prezident İlham Əliyevin göstərdiyi dəstəyi, başsağlığını və Azərbaycanın təqdim etdiyi humanitar yardımı yüksək qiymətləndirdiklərini bildirib. İran Prezidenti buna görə Azərbaycan tərəfinə bir daha təşəkkür edib.

Pezeşkian Azərbaycanla münasibətlərin qardaşlıq və dostluq xarakteri daşıdığını vurğulayıb. O, İranın bütün qonşu ölkələrlə yaxşı münasibətlər qurmaq niyyətində olduğunu və Azərbaycanla əlaqələrin bütün sahələrdə genişləndirilməsində maraqlı olduqlarını qeyd edib.

Prezident İlham Əliyev isə Azərbaycanın İranın üzləşdiyi vəziyyətdə göstərdiyi yardımı qardaşlıq nümunəsi kimi qiymətləndirib.

Dövlət başçısı Azərbaycanın İranla bağlı yaranmış vəziyyətin sülh və danışıqlar yolu ilə həllinin tərəfdarı olduğunu bildirib.

Görüş zamanı Azərbaycan və İran arasında müxtəlif istiqamətlərdə əməkdaşlığın inkişaf perspektivləri barədə fikir mübadiləsi aparılıb.

Qırğızıstanın paytaxtı Bişkekdə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev ilə Ermənistanın baş naziri Nikol Paşinyan arasında görüş keçirilir.

Sumqayit.tv xəbər verir ki, görüş Şanxay Əməkdaşlıq Təşkilatının tədbirlərində iştirak etmək üçün hər iki liderin Bişkekə səfəri çərçivəsində baş tutub.

Görüşün əsas detalları ilə bağlı əlavə məlumatların açıqlanacağı gözlənilir.

Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev Şanxay Əməkdaşlıq Təşkilatının tədbirlərində iştirak etmək məqsədilə avqustun 31-də Qırğız Respublikasına işgüzar səfərə gedib.

Sumqayit.tv xəbər verir ki, dövlət başçısını və birinci xanım Mehriban Əliyevanı Bişkekdəki “Manas” Beynəlxalq Hava Limanında Qırğızıstan Nazirlər Kabinetinin sədri – Prezident Administrasiyasının rəhbəri Adılbek Kasımaliyev qarşılayıb.

Səfər çərçivəsində Prezident İlham Əliyevin ŞƏT-in tədbirlərində iştirakı nəzərdə tutulur. Hava limanında Azərbaycan Prezidentinin şərəfinə fəxri qarovul dəstəsi düzülüb.

Mənbə: AZƏRTAC

 
Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan 30 Avqust – Zəfər Bayramının 104-cü ildönümü münasibətilə Anıtqəbiri ziyarət edib.

Sumqayit.tv Türkiyə KİV-inə istinadən xəbər verir ki, mrasim dövlət nümayəndə heyətinin Aslanlı Yolda yürüşü ilə başlayıb. Ərdoğan Mustafa Kamal Atatürkün məzarı önünə əklil qoyub, bir dəqiqəlik sükut elan olunub və İstiqlal Marşı səsləndirilib.

Daha sonra prezident Anıtqəbirin Xatirə Kitabını imzalayıb.

Ərdoğan müraciətində Böyük Zəfərin əhəmiyyətindən danışaraq Türkiyənin milli iradəsinə və gələcəyinə qətiyyətlə sahib çıxdığını bildirib.

O, həmçinin ölkəni və regionu hədəf alan “mənfur planlara” imkan verilməyəcəyini vurğulayıb.

“Ruhun şad olsun!” – deyə Ərdoğan Xatirə Kitabındakı müraciətini yekunlaşdırıb.

 
Ermənistanın Baş naziri Nikol Paşinyanın KTMT ilə bağlı son açıqlamasından sonra Kremlin sözçüsü Dmitri Peskov bildirib ki, İrəvan təşkilata üzvlüyə ehtiyac duymadığını düşünürsə, KTMT-dən çıxmaqda sərbəstdir.

Sumqayit.tv məsələ ilə bağlı politoloq Elman Telmanoğlunun fikirlərini öyrənib.

Politoloq bildirib ki, Peskovun açıqlamasında əsas fərq ondan ibarətdir ki, Moskva bu dəfə Ermənistanın KTMT-dən mümkün çıxışının qarşısını almağa yönəlmiş sərt siyasi ritorikadan istifadə etmir.

"Əksinə, qərarın Ermənistanın öz seçimi olduğunu vurğulayır. Bu, əvvəlki dövrlərdə müşahidə olunan 'Ermənistanın KTMT-dən uzaqlaşması Moskvanı narahat edir' mesajlarından daha soyuqqanlı və praqmatik yanaşmadır", – Elman Telmanoğlu bildirib.

Politoloqun sözlərinə görə, Peskovun açıqlamasında mühüm psixoloji dəyişiklik də görünür.

"Kreml artıq İrəvanı təşkilatda saxlamaq üçün açıq təzyiq göstərmək əvəzinə, 'seçim sizindir, nəticələri də sizin məsuliyyətinizdədir' mesajı verir", – deyə ekspert qeyd edib.

Elman Telmanoğlu hesab edir ki, bu yanaşma Ermənistanın Qərbə inteqrasiya xəttinin qarşısını almaq üçün birbaşa siyasi qarşıdurmaya getməmək və İrəvanın atacağı addımların mümkün nəticələrini ön plana çıxarmaq taktikasına bənzəyir.

Politoloq bununla belə, Peskovun açıqlamasını Rusiyanın Ermənistan məsələsinə biganə qalması kimi qiymətləndirməyin doğru olmadığını vurğulayıb.

"Rusiya artıq Ermənistanın təşkilatdakı fəaliyyətini faktiki dondurduğunu görür və qarşısında duran reallığa uyğun olaraq daha praqmatik mövqe nümayiş etdirir", – deyə o bildirib.

"Bu, taktiki dəyişiklikdir"

Elman Telmanoğlunun fikrincə, Peskovun açıqlamasını Rusiyanın Ermənistanın KTMT-dən mümkün çıxışına münasibətində taktiki dəyişiklik kimi qiymətləndirmək mümkündür.

"Lakin bu, Moskvanın Ermənistanın KTMT-dən çıxmasını istəməsi və ya belə bir addımı alqışlaması demək deyil. Əksinə, Rusiya artıq Ermənistanın təşkilatdakı fəaliyyətini faktiki dondurduğunu görür və qarşısında duran reallığa uyğun olaraq daha praqmatik mövqe nümayiş etdirir", – politoloq bildirib.

Ekspert hesab edir ki, Moskva məsuliyyəti Ermənistan rəhbərliyinin üzərinə qoymağa çalışır.

"Yəni Kreml demək istəyir ki, Ermənistan KTMT-dən çıxarsa, bu, Rusiyanın onu təşkilatdan uzaqlaşdırması deyil, İrəvanın özünün geosiyasi seçimidir", – Elman Telmanoğlu deyib.

Politoloqun sözlərinə görə, bu yanaşma xüsusilə Paşinyan hökumətinin Avropa İttifaqına üzvlük istiqamətində addımlar atmaq niyyəti fonunda əhəmiyyətlidir.

"Peskovun açıqlaması Rusiyanın Ermənistan məsələsində 'saxlamaq üçün təzyiq göstərmək' siyasətindən 'seçimin nəticələrini göstərmək' siyasətinə keçidi kimi qiymətləndirilə bilər", – ekspert vurğulayıb.

Elman Telmanoğlu hesab edir ki, Moskva artıq Ermənistanın KTMT-də əvvəlki formatda qalmasının real siyasi perspektiv olmadığını anlayır.

"Buna görə əsas məqsəd İrəvanı zorla təşkilatda saxlamaqdan çox, onun Qərbə inteqrasiya qərarının Rusiya ilə iqtisadi, təhlükəsizlik və siyasi münasibətlərə yaradacağı nəticələri qabartmaqdır. Bu isə Rusiya–Ermənistan münasibətlərində yeni, daha soyuq və daha praqmatik mərhələnin formalaşdığını göstərir", – politoloq əlavə edib.

  
Ermənistanın Baş naziri Nikol Paşinyanın KTMT ilə bağlı son açıqlamaları gündəmin əsas müzakirə mövzularından birinə çevrilib.

Paşinyan Ermənistanın KTMT-də fəaliyyətini aktivləşdirməyi planlaşdırmadığını bildirərək, təşkilat Ermənistanı üzvlükdən çıxararsa, bundan məmnun olacağını deyib.

Kremlin sözçüsü Dmitri Peskov isə Ermənistanın təşkilatda qalmağa ehtiyac görmədiyi halda KTMT-dən çıxmaqda sərbəst olduğunu açıqlayıb.

Sumqayit.tv məsələ ilə bağlı Milli Məclisin deputatı Elnarə Akimovanın fikirlərini öyrənib.

Deputat bildirib ki, Paşinyanın mövqeyi ilk baxışda paradoksal görünə bilər:

"Əgər Ermənistan KTMT-də qalmaq istəmirsə, ən məntiqli yol öz iradəsi ilə təşkilatdan çıxmaqdır. Lakin məsələ təkcə hüquqi prosedur deyil, siyasi məsuliyyət və daxili auditoriyaya verilən mesaj məsələsidir. Məncə, Paşinyanın 'bizi özləri xaric etsinlər' yanaşmasının arxasında kifayət qədər hesablanmış siyasi məntiq var."

Elnarə Akimovanın sözlərinə görə, Ermənistanın KTMT-dən öz iradəsi ilə çıxması hüquqi baxımdan mümkündür. Lakin bununla bağlı müəyyən prosedurlar mövcuddur.

Deputat qeyd edib ki, KTMT Nizamnaməsinin 19-cu maddəsinə əsasən, üzv dövlət təşkilatdan çıxmaq hüququna malikdir. Bunun üçün dövlət üzərinə düşən öhdəlikləri nizama salmalı və çıxmaq niyyəti barədə ən azı altı ay əvvəl rəsmi bildiriş göndərməlidir.

Onun sözlərinə görə, Nizamnamənin 20-ci maddəsində isə təşkilatın üzvlükdən xaric etmə mexanizmi nəzərdə tutulur.

"Üzv dövlət Nizamnamənin, Şuranın qərarlarının və həmin qərarların icrası ilə bağlı öhdəliklərin tələblərini yerinə yetirmədikdə, KTMT Şurası əvvəlcə onun təşkilatın orqanlarının fəaliyyətində iştirakını dayandıra, pozuntular davam edərsə, həmin dövləti təşkilatdan xaric edə bilər. Bu məsələdə sözügedən dövlətin səsi nəzərə alınmır", – deputat bildirib.

Elnarə Akimova hesab edir ki, Paşinyanın istinad etdiyi xaric edilmə mexanizmi hüquqi baxımdan mövcud olsa da, bu, avtomatik baş verən proses deyil.

Deputatın fikrincə, Ermənistanın KTMT-də iştirakını faktiki dondurması avtomatik olaraq onun təşkilatdan xaric ediləcəyi anlamına gəlmir. Bunun üçün müvafiq prosedurun həyata keçirilməsi və siyasi qərarın qəbul olunması lazımdır.

Akimova hesab edir ki, Paşinyanın bu məsələdə əsas məqsədlərindən biri siyasi məsuliyyətin istiqamətini dəyişmək ola bilər.

"Əgər Ermənistan özü KTMT-dən çıxsa, qərarın bütün siyasi məsuliyyəti İrəvanın üzərinə düşəcək. Müxalifət və cəmiyyət qarşısında izah edilməli olacaq ki, niyə Ermənistan Rusiyanın da daxil olduğu təhlükəsizlik blokundan çıxdı və bunun ölkənin təhlükəsizliyinə hansı nəticələri olacaq", – deyə deputat bildirib.

Onun sözlərinə görə, əgər KTMT Ermənistanı xaric etsə, Paşinyan bu hadisəni "Ermənistanı qəbul etməyən təhlükəsizlik təşkilatı" narrativinə çevirə bilər.

Deputat həmçinin hesab edir ki, Paşinyanın mövqeyi Qərbə verilən mesaj kimi də qiymətləndirilə bilər.

"Paşinyan bir tərəfdən Ermənistanın Rusiya mərkəzli təhlükəsizlik sistemindən uzaqlaşdığını nümayiş etdirir, digər tərəfdən isə bunu formal olaraq birtərəfli geosiyasi qopma kimi təqdim etməməyə çalışır", – Elnarə Akimova deyib.

Deputatın fikrincə, Moskvanın reaksiyası isə Paşinyanın gözlədiyi ssenarini müəyyən qədər çətinləşdirir.

"Dmitri Peskovun 'Ermənistan ehtiyac görmürsə, çıxmaqda sərbəstdir' mövqeyi əslində Kremlin məsuliyyəti İrəvanın üzərinə qaytardığını göstərir", – deyə deputat vurğulayıb.

Elnarə Akimova hesab edir ki, Paşinyanın KTMT ilə bağlı son ritorikasını yalnız "Ermənistan təşkilatdan çıxmaq istəyir" fikri ilə izah etmək kifayət deyil.

"Burada həm hüquqi prosedur, həm daxili siyasi məsuliyyətdən yayınmaq, həm də Ermənistanın təhlükəsizlik kursunun dəyişməsini beynəlxalq auditoriyaya fərqli formada təqdim etmək cəhdi var", – deputat bildirib.

Bəzən dövlət səfərlərinin mahiyyətini yaratdığı siyasi atmosferdə, gələcəyə açdığı imkanlarda və xalqların münasibətlərinə gətirdiyi yeni nəfəsdə axtarmaq lazımdır. Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin avqustun 23-də Özbəkistana başlayan dövlət səfəri də məhz belə səfərlərdən biridir. Daşkənddə keçirilən görüşlər, Ali Dövlətlərarası Şuranın üçüncü iclası, imzalanan sənədlər, qarşılıqlı təltiflər, açılan və təməli qoyulan layihələr göstərdi ki, Azərbaycan–Özbəkistan münasibətləri artıq sadəcə dostluq və qardaşlıq ifadələri ilə məhdudlaşan münasibətlər deyil. Bu əlaqələr siyasi iradə, iqtisadi maraq, qarşılıqlı etimad və ortaq gələcəyə hesablanmış strateji baxış üzərində qurulan müttəfiqlik mərhələsinə daxil olub.
Dövlət başçımızın Daşkənddə səsləndirdiyi fikirlər bu münasibətlərin fəlsəfəsini anlamaq baxımından xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Onu səsləndirdiyi “Daşkənd və bütün Özbəkistan yüksəliş dövrünü yaşayır” fikri, əslində, yalnız dost ölkənin inkişafına verilən yüksək qiymət deyil. Bu, Azərbaycan–Özbəkistan münasibətlərinin hansı siyasi və iqtisadi mühitdə inkişaf etdiyini göstərən mühüm mesajdır. Özbəkistanın son illərdə həyata keçirdiyi islahatlar, iqtisadiyyatın şaxələndirilməsi, sənaye və nəqliyyat infrastrukturunun yenilənməsi, investisiya imkanlarının genişləndirilməsi ölkəni Mərkəzi Asiyanın mühüm iqtisadi və siyasi mərkəzlərindən birinə çevirib. Prezidentin vurğuladığı kimi, Azərbaycan bu yüksəlişi kənardan müşahidə edən ölkə deyil, həmin proseslə getdikcə daha sıx əməkdaşlıq edən qardaş dövlətdir.
Bu mənada Şavkat Mirziyoyevin Azərbaycan Prezidentinə təqdim etdiyi ali dərəcəli “Dostluq” ordeni də təsadüfi protokol hadisəsi kimi qəbul edilə bilməz. Eyni gündə Prezident İlham Əliyevin Özbəkistan Prezidentini “Heydər Əliyev” ordeni ilə təltif etməsi iki liderin şəxsi münasibətlərindən daha geniş məna daşıyır. Azərbaycan dövlətinin sərəncamında Şavkat Mirziyoyevin iki ölkə arasında dostluq, qardaşlıq və müttəfiqlik əlaqələrinin inkişafındakı xüsusi xidmətləri ayrıca qeyd olunur. Bu qarşılıqlı təltiflər iki dövlət başçısının siyasi fəaliyyətinə verilən qiymətlə yanaşı, Bakı ilə Daşkənd arasında formalaşmış strateji etimadın simvoluna çevrilir.
Ən mühüm məqam isə budur ki, Azərbaycan–Özbəkistan münasibətlərinin arxasında artıq konkret iqtisadi nəticələr və real layihələr dayanır. Bir vaxtlar iki ölkə arasında birgə layihələrin olmadığı halda, indi enerji, nəqliyyat, investisiya, turizm, avtomobil sənayesi, kənd təsərrüfatı, emal, dağ-mədən, bankçılıq və digər sahələrdə əməkdaşlıq genişlənir. Prezident İlham Əliyevin qeyd etdiyi bir milyard dollarlıq ticarət dövriyyəsi hədəfi də bu baxımdan uzaq perspektiv kimi deyil, mövcud potensialın məntiqi nəticəsi kimi səslənir. İki iqtisadiyyatın paralel inkişafı artıq onların bir-birini tamamlamasına və qarşılıqlı investisiyaların artmasına şərait yaradır.
Burada xüsusi diqqət çəkən məqam Azərbaycan kapitalının Özbəkistan iqtisadiyyatında, Özbəkistan investisiyalarının isə Azərbaycanda daha fəal iştirak etməsidir. SOCAR-ın Özbəkistanın pərakəndə yanacaq bazarına daxil olması, Azərbaycan bank sektorunun Özbəkistan bazarında fəaliyyət göstərməsi, neft-qaz kəşfiyyatı üzrə layihələrin yeni mərhələyə çatması münasibətlərin iqtisadi mahiyyətini dəyişir. Bu, artıq sadəcə ticarət əlaqəsi deyil, iqtisadiyyatların qarşılıqlı şəkildə bir-birinə bağlanmasıdır.
Səfərin mühüm nəticələrindən biri də Azərbaycan və Özbəkistan Ali Dövlətlərarası Şurasının üçüncü iclasının keçirilməsi oldu. Belə bir mexanizmin fəaliyyət göstərməsi iki ölkə arasında strateji gündəliyin sistemli şəkildə müzakirəsinə və qəbul edilən qərarların icrasına siyasi nəzarətin təmin olunmasına imkan verir. Daha vacibi isə Şuranın fəaliyyətinin konkret layihələr və sənədlərlə müşayiət olunmasıdır. Avqustun 23-də iki ölkə arasında müxtəlif istiqamətləri əhatə edən sənədlərin imzalanması və mübadiləsi əməkdaşlığın institusional əsaslarının daha da möhkəmləndiyini göstərdi.
Daşkənddə səfərin siyasi çəkisini artıran mühüm məqamlardan biri də Əbədi dostluq haqqında Müqavilənin imzalanmasıdır. Şavkat Mirziyoyevin bunu yalnız bir sənəd deyil, ümumi gələcək qurmaq iradəsinin ifadəsi kimi xarakterizə etməsi münasibətlərin mahiyyətini çox dəqiq ortaya qoyur. Artıq söhbət gündəlik siyasi maraqların uzlaşdırılmasından yox, uzunmüddətli perspektivə hesablanmış qarşılıqlı fəaliyyət modelindən gedir.
Azərbaycan–Özbəkistan münasibətlərinin ən təsirli tərəflərindən biri isə onların mənəvi təməlidir. Eyni tarixi yaddaş, ortaq türk kimliyi, mədəni yaxınlıq və əsrlər boyu formalaşmış əlaqələr siyasi münasibətlərə xüsusi dərinlik verir. Prezident İlham Əliyevin də vurğuladığı kimi, iki ölkə arasında münasibətlər həm mənəvi, həm də maddi təməl üzərində qurulub. Dünya siyasətində bu iki amilin eyni vaxtda və bu qədər güclü şəkildə bir araya gəlməsi nadir hadisədir.
Bu mənəvi bağın Daşkənddəki ən parlaq ifadələrindən biri Nizami Gəncəvi adına Milli Pedaqoji Universitetin açılışı oldu. Nizami adının Özbəkistanda böyük bir ali təhsil ocağına verilməsi yalnız Azərbaycan ədəbiyyatının dahi nümayəndəsinə ehtiram deyil. Bu, Azərbaycan–Özbəkistan mədəni yaddaşının gələcək nəsillərə ötürülməsinin canlı nümunəsidir. Universitetdə Azərbaycan ali məktəbləri ilə elmi, təhsil və mədəni əməkdaşlığın genişləndirilməsi də bu layihəyə xüsusi məna verir. Yeni kampusun “Yeni Daşkənd” ərazisində yaradılması, burada Nizami Gəncəvi Muzeyinin fəaliyyət göstərəcəyinin nəzərdə tutulması isə mədəni diplomatiyanın uzunmüddətli perspektivə hesablandığını göstərir.
Qardaşlığın başqa bir mühüm ünvanı isə Qarabağdır. Azərbaycan torpaqları işğaldan azad edildikdən sonra Özbəkistanın Qarabağın bərpasına verdiyi dəstək iki ölkə arasındakı münasibətlərin səmimiliyini praktik müstəvidə nümayiş etdirdi. Füzulidə Mirzə Uluqbəy adına məktəbin tikilməsi, Xankəndidə tikiş fabrikinə investisiya qoyulması və digər layihələr Özbəkistanın Azərbaycanın yenidənqurma prosesinə yalnız siyasi bəyanatlarla deyil, əməli addımlarla qoşulduğunu göstərir. Prezident İlham Əliyevin bunu xüsusi qeyd etməsi də təsadüfi deyil. Çünki dostluğun həqiqi dəyəri ən çətin və məsuliyyətli məqamlarda özünü göstərir.
Daşkənddə “Yeni Daşkənd” layihəsi ilə tanışlıq və burada “Azərbaycan” parkının təməlinin qoyulması da münasibətlərin gələcəyə yönəlik simvolik ifadəsidir. Bir ölkənin paytaxtında digər ölkənin adını daşıyan parkın yaradılması iki xalqın yaddaşında Azərbaycan–Özbəkistan dostluğunun yeni nişanəsini formalaşdıracaq. Bu parkın salınması ilə yanaşı, Nizami Gəncəvi adına universitetin açılması bir-birini tamamlayan iki istiqaməti — iqtisadi və şəhərsalma əməkdaşlığı ilə mədəni-humanitar yaxınlığı — eyni məkanda birləşdirir.
Bütün bunların fonunda Prezident İlham Əliyevin Mərkəzi Asiya və Azərbaycanı vahid geosiyasi və geoiqtisadi region kimi qiymətləndirməsi xüsusilə diqqətəlayiqdir. Bu fikir regionda gedən proseslərin mahiyyətini ifadə edir. Azərbaycan artıq Mərkəzi Asiyanın iqtisadi və nəqliyyat layihələrindən kənarda dayanan dövlət deyil. Xəzər üzərindən Orta Dəhliz, nəqliyyat bağlantıları, enerji layihələri və Türk dövlətləri arasında artan əməkdaşlıq Azərbaycanı Mərkəzi Asiya ilə Avropa arasında strateji körpüyə çevirir. Özbəkistan isə bu xəttin ən mühüm tərəfdaşlarından biridir.
Bakı–Daşkənd münasibətlərinin güclənməsi beləliklə yalnız ikitərəfli əməkdaşlığın deyil, Türk dünyasının geosiyasi çəkisinin artmasının da mühüm amilinə çevrilir. Azərbaycan və Özbəkistanın iqtisadi potensiallarının birləşməsi, nəqliyyat marşrutlarının genişlənməsi, qarşılıqlı investisiyaların artması və siyasi koordinasiyanın möhkəmlənməsi Türk Dövlətləri Təşkilatının gələcək inteqrasiya imkanlarını da genişləndirir. Burada əsas məsələ yalnız ortaq keçmişlə fəxr etmək deyil, həmin ortaq keçmişi gələcəyin iqtisadi, siyasi və humanitar gücünə çevirməkdir.
Prezident İlham Əliyevin səfər zamanı səsləndirdiyi fikirlərdən biri də məhz bu baxımdan yadda qalır: " Ölkələr artıq səyləri birləşdirərək sinerji yaradır. Bu, Bakı–Daşkənd münasibətlərinin hazırkı mərhələsini izah edən ən dəqiq ifadələrdən biridir. Çünki sinerji o zaman yaranır ki, iki ölkənin imkanları sadəcə toplanmır, bir-birini tamamlayaraq daha böyük nəticə yaradır. Azərbaycan üçün Özbəkistan Mərkəzi Asiyanın mühüm iqtisadi və siyasi mərkəzidir, Özbəkistan üçün Azərbaycan isə Qafqaz, Xəzər və Avropa istiqamətinə açılan mühüm strateji tərəfdaşdır.
Bu gün Daşkənddə Azərbaycanın adı ilə park salınır, Nizami Gəncəvinin adı ilə universitet fəaliyyət göstərir, Qarabağda Özbəkistanın izi görünür, bizneslər qarşılıqlı bazarlara daxil olur, yeni investisiya layihələri hazırlanır, dövlət başçıları isə münasibətlərin gələcək xəritəsini müəyyənləşdirirlər. Bütün bunlar təsadüfi hadisələrin cəmi deyil. Bu, illər ərzində formalaşdırılmış siyasi etimadın, ardıcıl diplomatiyanın və iki liderin münasibətlərə strateji baxışının nəticəsidir.
23 avqust səfəri bir daha göstərdi ki, Azərbaycan–Özbəkistan münasibətlərinin ən böyük sərvəti təkcə iqtisadi rəqəmlər, imzalanan müqavilələr və açılan müəssisələr deyil. Əsas sərvət bu əlaqələrin arxasında dayanan etimaddır. İqtisadiyyat bu etimadı maddi nəticəyə, diplomatiya siyasi gücə, mədəniyyət isə onu nəsildən-nəslə ötürülən mənəvi dəyərə çevirir.
Prezident İlham Əliyevin Şavkat Mirziyoyevə Azərbaycanı dövlət səfəri ilə ziyarət etmək dəvəti də bu yolun davamlılığını göstərir. Üstəlik, səfərin 24 avqustda Buxara proqramı ilə davam etməsi onun yalnız Daşkənddəki siyasi gündəliklə məhdudlaşmadığını nümayiş etdirir. Prezident İlham Əliyev və birinci xanım Mehriban Əliyeva Buxaraya gəliblər və burada Özbəkistan rəhbərliyi tərəfindən qarşılanıblar.
Bakı ilə Daşkənd arasında qurulan bu körpünün qarşısında artıq daha böyük üfüqlər görünür. Qarşıdakı mərhələdə əsas vəzifə əldə olunan razılaşmaları ardıcıl şəkildə həyata keçirmək, iqtisadi əlaqələri yeni səviyyəyə qaldırmaq, humanitar münasibətləri dərinləşdirmək və Türk dünyasının inteqrasiya prosesində iki ölkənin potensialını daha səmərəli şəkildə birləşdirməkdir.
Çünki Azərbaycan və Özbəkistanın münasibətləri artıq yalnız iki dövlətin münasibətləri deyil. Bu münasibətlər Xəzərdən Mərkəzi Asiyaya, Bakıdan Daşkəndə uzanan yeni geosiyasi reallığın mühüm dayaqlarından biridir. Bu gün həmin xətt üzərində qurulan hər bir yol, məktəb, universitet, müəssisə, park və investisiya layihəsi əslində bir həqiqəti təsdiqləyir: Bakı–Daşkənd qardaşlığı tarixdən gələn münasibətin bu günün strateji tərəfdaşlığına, sabahın isə daha böyük Türk dünyası birliyinə çevrilən canlı nümunəsidir.

Elnarə Akimova

Milli Məclisin deputatı,
YAP İdarə Heyətinin üzvü,
Filologiya elmləri doktoru

Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev Ukrayna Prezidenti Volodimir Zelenskiyə təbrik məktubu göndərib.

Sumqayıt.tv President.az-a istinadən xəbər verir ki, dövlət başçısı Ukraynanın müstəqilliyinin 35-ci ildönümü münasibətilə Volodimir Zelenskini və Ukrayna xalqını təbrik edib.

İlham Əliyev məktubunda Azərbaycan-Ukrayna dostluq əlaqələrinin hazırkı səviyyəsinin məmnunluq doğurduğunu bildirib. Qeyd olunub ki, siyasi dialoq, yüksək səviyyəli qarşılıqlı səfərlər, iqtisadi və humanitar sahələrdə əməkdaşlıq iki ölkə arasındakı strateji tərəfdaşlığın mühüm istiqamətlərindəndir.

Prezident enerji sahəsində uzun illərdir davam edən əməkdaşlığı da xüsusi qeyd edib.

İlham Əliyev bu ilin aprelində Zelenskinin Azərbaycana işgüzar səfərini və keçirilən görüşləri yüksək qiymətləndirib. Onun sözlərinə görə, dövlət başçıları arasında müntəzəm təmaslar, eləcə də ölkələrin ərazi bütövlüyü və suverenliyi məsələlərində qarşılıqlı dəstək münasibətlərin möhkəmlənməsinə mühüm töhfə verir.

Məktubda Azərbaycan və Ukrayna arasında ticari-iqtisadi, humanitar, kənd təsərrüfatı və investisiya sahələrində əməkdaşlığın daha da dərinləşdirilməsi üçün əlverişli zəminin olduğu vurğulanıb.

Azərbaycan Prezidenti dost Ukrayna xalqına bundan sonra da humanitar dəstək göstəriləcəyini bildirib.

İlham Əliyev Ukrayna xalqına sülh, əmin-amanlıq və rifah, Prezident Volodimir Zelenskiyə isə möhkəm cansağlığı və xoşbəxtlik arzulayıb.