Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin Səudiyyə Ərəbistanının “Əl-Ərəbiyyə” telekanalına verdiyi müsahibə ölkənin regional və beynəlxalq siyasət strategiyasını, eyni zamanda Cənubi Qafqazda və daha geniş Yaxın Şərqdə rolunu aydın şəkildə ortaya qoyub. Müsahibə bir neçə əsas istiqamətdə diqqəti cəlb edir: Ermənistan-Azərbaycan münasibətləri, Zəngəzur dəhlizi və regionlararası nəqliyyat layihələri, İran və Rusiya ilə strateji əlaqələr, eləcə də Azərbaycanın vasitəçilik missiyası.
Prezident İlham Əliyev 2020-ci il İkinci Qarabağ müharibəsi sonrası sülh təşəbbüslərinin əsasını açıqlayıb. Onun sözlərinə görə, Vaşinqtonda Prezident Trampın iştirakı ilə paraflanmış sənəd uzun illər davam edən müharibənin sonunu simvolizə edir və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünü təmin edir. Əsas diqqət Azərbaycanın təşəbbüsü ilə aparılan danışıqların sülhə yönəlməsi və Ermənistanın konstitusiyasındakı dəyişikliklərin sülhün rəsmi imzalanmasına şərait yaratmasıdır. Bu, İlham Əliyevin strateji baxışının nümunəsidir: Azərbaycan öz torpaqlarını ədalətli müharibə nəticəsində geri aldı, lakin davamlı sülh və region sabitliyi üçün diplomatik təşəbbüsləri prioritet hesab edir.
Prezidentin müsahibəsi Azərbaycanın geosiyasi vizyonunu dəqiq ortaya qoyur: Zəngəzur dəhlizi yalnız Azərbaycanın iki hissəsini birləşdirməklə kifayətlənmir, həm də Şərq-Qərb və Şimal-Cənub nəqliyyat dəhlizləri üçün yeni imkanlar açır. “Tramp marşrutu” və Araz dəhlizi kimi layihələr Azərbaycanın regional tranzit potensialını gücləndirir və iqtisadi inteqrasiyanı təşviq edir. Burada diqqət çəkən məqam Azərbaycanın layihələrin təhlükəsizliyinə və beynəlxalq zəmanətlərinə verdiyi önəmdir, bu da layihələrin yalnız texniki, deyil, siyasi və diplomatik aspektlərini də əhatə edir.
İlham Əliyev İran və Rusiya ilə münasibətləri strateji həssaslıq kontekstində şərh edir. İranla əlaqələrdə Azərbaycan Prezidentinin vurğuladığı əsas məqam, dövlətlərarası münasibətlərin şəxsi əlaqələrdən və media spekulyasiyalarından üstün olmasıdır. Rusiya ilə əlaqələrdə isə mülki təyyarənin vurulması və bununla bağlı hadisələr Azərbaycanın beynəlxalq hüquqa, həmçinin öz vətəndaşlarının təhlükəsizliyinə önəm verdiyini göstərir. İlham Əliyev açıq şəkildə bildirir ki, Azərbaycan təcavüzkar siyasət yürütmür, lakin öz ərazi bütövlüyünü və vətəndaşlarını qorumaq gücünə malikdir.
Prezidentin İsrail və Suriya arasında vasitəçilik fəaliyyəti, eləcə də Suriyaya təbii qazın təchizi layihəsi Azərbaycanın regional diplomatik nüfuzunu göstərir. İlham Əliyev qeyd edir ki, Azərbaycan humanitar və iqtisadi yardım vasitəsilə sülhün bərqərar olunmasına dəstək verir və bu təşəbbüslər həm Yaxın Şərqdə, həm də daha geniş beynəlxalq səviyyədə Azərbaycanın rolunu gücləndirir.
Müsahibə bir daha göstərir ki, İlham Əliyev regionda Azərbaycanın mövqeyini üç əsas prinsiplə formalaşdırır: ədalətli və hüquqa əsaslanan hərbi-siyasi müdaxilə, diplomatiya və vasitəçilik, həmçinin regionun iqtisadi və nəqliyyat infrastrukturu üzrə strateji təşəbbüslər. Prezidentin vurğuladığı kimi, Azərbaycan yalnız öz ərazi bütövlüyünü bərpa etməklə kifayətlənmir, həm də uzunmüddətli sülh və iqtisadi inkişaf üçün regional lider rolunu təşviq edir.
Prezident İlham Əliyevin müsahibəsi Azərbaycanın xarici siyasətində balanslı və çoxşaxəli yanaşmanı nümayiş etdirir: tarixi torpaqların bərpası, regionda davamlı sülhün təmin edilməsi, strateji nəqliyyat layihələrinin təşviqi, və beynəlxalq vasitəçilik missiyasının icrası. Bu, Azərbaycanın yalnız Cənubi Qafqazda deyil, həm də Yaxın Şərq və Mərkəzi Asiyada təsir gücünü artıran məqsədyönlü xarici siyasətinin təzahürüdür.

ELNARƏ AKİMOVA
Milli Məclisin deputatı, YAP İdarə Heyətinin üzvü, filologiya elmləri doktoru